بردگى و جنگ ؟ هرگونه اظهار نظرى راجع به خط مشى اسلام در مسئلهء بردگى بدون دقّت در قانون جهاد اسلام و جدا از آن بىاساس است . بردگى اسلام عنوان بردگى ندارد ، بلكه تتّمه‌اى است از مسئلهء جهاد و عنوان جنگ ! همانطور كه غنائم و تقسيم آنها كاملا مربوط به جنگ و جهاد است و عنوان مستقل ندارد . و تدريجا خواهيم ديد كه اين‌گونه بردگى جنگى به طورى كه اسلام مىگويد چندان تشابهى با بردگى مرسوم در روم و يونان عربستان قديم و ايران باستان و غيره ندارد . و روى لغت هم نبايد حساّسيّت داشت زيرا لغت ، قبح ذاتى ندارد و خود قانون ، ميزان است ، بعلاوه اينكه حديثى از پيامبر اكرم ( ص ) نقل شده است كه : نگوئيد : برده‌ام ! كنيزم ! بلكه بگوئيد : پسرم » جوانم ، دخترم ! اسلام با بت‌پرستان ، آنها كه مكتب اسلام را نمىپذيرفتند و حاضر به بحث و مناظره هم نبودند و يا فقط به مجادله مىپرداختند و در عين حال مخالفت مىكردند ، اعلان جنگ مىداد و با پيروان ساير اديان كه ريشهء آسمانى داشتند و بعدا منحرف شده بودند ( و اسلام هم براى